Stap 1: data op orde
Begin met meetdata die vaak genoeg en betrouwbaar binnenkomt. Als richtpunt: EML-maatregel GA1 vraagt registratie van gas- en warmtegebruik per uur en elektriciteit per kwartier (IPLO).
- Hoofdmeters voor gas, warmte, koude en elektriciteit, met tijdstempel en eenheid.
- Submeters per installatie of gebouwdeel waar dat verschil maakt, zoals luchtbehandeling, koelmachine of warmtepomp.
- Een controle op datakwaliteit: gaten, dubbele tellers, verkeerde factor of een meter die op nul blijft staan.
- Context: bezettingstijden, openingstijden en wijzigingen in gebruik.
Stap 2: de basislijn
Een basislijn beschrijft wat het gebouw onder normale omstandigheden verbruikt. Voor warmte legt u het verbruik naast de graaddagen van dezelfde periode: zo ziet u of een hoger verbruik door het weer komt of door het gebouw. Voor elektriciteit kijkt u vooral naar de bezetting.
Kijk apart naar de basislast: het verbruik in de nacht en het weekend, als het gebouw leeg is. Wat dan nog draait, is een directe vraag aan het tijdprogramma en de installatie.
Stap 3: targets en afwijkingen signaleren
De target is de verwachte waarde volgens de basislijn, niet een besparingspercentage. U vergelijkt per week of maand het werkelijke verbruik met die verwachting.
Een bekende methode daarvoor is CUSUM (cumulatieve som). U telt per periode het verschil tussen werkelijk en verwacht verbruik bij elkaar op. Schommelt de lijn rond nul, dan gedraagt het gebouw zich zoals verwacht. Gaat de lijn vanaf een bepaald moment structureel omhoog of omlaag, dan is er toen iets veranderd: een instelling, een storing of een verbetering. CUSUM laat zien wanneer het begon, niet wat de oorzaak is en niet hoeveel u gaat besparen.
Stap 4: actie, eigenaar en borging
Een afwijking zonder eigenaar blijft een grafiek. Leg per signaal vast: wie het oppakt, wat er is gecontroleerd, wat er is aangepast en of het verbruik daarna terugkeert naar de verwachting.
De Technisch Beheer-app van Degero koppelt acties aan de installatie waar ze over gaan. In het pakket beheer op afstand kijkt Degero periodiek mee naar dezelfde signalen.
Signaal in de data: waar zoekt u?
De tabel geeft veelvoorkomende patronen. Een patroon wijst een richting aan, geen zekere oorzaak: controleer altijd in de installatie zelf.
| Signaal in de data | Mogelijke oorzaak in de installatie | Wat te controleren |
|---|---|---|
| Hoge basislast in nacht en weekend | Ventilatie, pompen of verlichting volgen het tijdprogramma niet | Tijdprogramma’s, feestdagen en handbediening |
| Warmteverbruik in de zomer | Verwarming of ketel staat buiten het stookseizoen vrij | Zomer-/wintervrijgave en de stooklijn |
| Warmteverbruik loopt niet mee met de graaddagen | Regeling reageert niet op de buitentemperatuur | Buitenvoeler en weersafhankelijke regeling |
| Warmte én koude tegelijk hoog | Verwarmen en koelen werken tegen elkaar in | Setpoints, dode zone en kleppen die lekken |
| CUSUM knikt structureel omhoog vanaf een datum | Wijziging in instellingen, onderhoud of een storing rond die datum | Wijzigingslog en alarmhistorie van die periode |
| Vlakke lijn of gaten in de data | Meter of communicatie werkt niet | Meter, datalogger en verbinding |
Hoe M&T aansluit op GACS
IPLO beschrijft dat een GACS de prestaties van installaties over verschillende perioden vergelijkt en herkent wanneer ze minder efficiënt werken. Voor bestaande gebouwen moet de energieanalyse (functie 7.4 van NEN-EN-ISO 52120-1) minimaal klasse B halen.
Let op het verschil: de GACS-plicht gaat volgens IPLO over het aanwezig zijn van de functies, niet over hoe u ze gebruikt. M&T is de werkwijze die van die functies daadwerkelijk resultaat maakt. Het verschil tussen EBS, EMS en GACS staat op een aparte pagina.