Woongebouwen en gemengde functies
IPLO zet voor bestaande bouw een harde knip: het gebouw bevat geen woonfunctie. Gebouwen met daarin ook woningen zijn uitgezonderd. Ook bij een gedeeltelijke woonfunctie geldt volgens die pagina geen GACS-plicht op gebouwniveau. IPLO-voorbeeld: een supermarkt op de begane grond met woningen erboven valt buiten de verplichting. Het ministerie kijkt naar een mogelijke wijziging van die uitzondering. Controleer de actuele IPLO-tekst voordat u dit als besluit gebruikt.
RVO sluit hierop aan (inhoud gecontroleerd 25 september 2026): de plicht geldt voor utiliteitsgebouwen die geen woonfunctie hebben. Gebouwen met daarin (ook) woningen hoeven niet te voldoen aan de GACS-verplichting. Een ziekenhuis noemt IPLO als voorbeeld van verwarming of koeling voor personen — dat is geen woonfunctie. Op dit punt lopen RVO en IPLO gelijk: uitzondering op gebouwniveau, geen 50%-oppervlakteregel. IPLO noemt daarnaast vakantiewoningen: een gebouw dat volledig als zelfstandige logiesfunctie buiten een logiesgebouw wordt gebruikt, is niet GACS-plichtig. Dit is geen juridisch advies. Uitwerking voor VvE en gemengde gebouwen: GACS voor VvE en gemengde gebouwen.
Wanneer het past
Een gebouw met (ook) woonfunctie of woningen — volgens RVO en IPLO op gebouwniveau buiten de GACS-plicht. Geen aparte 50%-oppervlakteregel meer.
Wanneer het niet past
Puur kantoor, school, winkel of zorg zonder woonfunctie. “Er slaapt hier niemand” is geen woonfunctie.
Wat u moet kunnen laten zien
- Plattegrond of gebruiksoppervlak: woon(zorg) versus utiliteit in m².
- Waar de woonfunctie zit (plattegrond of gebruiksfunctie), zodat u kunt laten zien dat het gebouw onder de woon-uitzondering valt.
- De datum waarop u de actuele RVO- en IPLO-tekst las (beide: woonfunctie = gebouwniveau).
Geen verblijf, koude hallen, vorstvrij
RVO: u telt het nominale vermogen van systemen die ruimten verwarmen of koelen waar mensen verblijven. Ruimten waar mensen niet of alleen af en toe werken, tellen niet mee in de vermogenssom. Hetzelfde geldt voor ruimten onder 15 °C of die alleen vorstvrij blijven.
Dat is de knip tussen een vorstvrij magazijn en een werkplaats op 19 °C. Fabriekshallen, werkplaatsen en laboratoria vallen er wél onder als de klimaatinstallatie de ruimte verwarmt of koelt en mensen er werken. RVO noemt die functies expliciet; het is geen loophole.
Een datacenter hangt af van de indeling, niet van het woord “server”. RVO splitst kantoor en afgesloten serverruimte; parafraseer dat niet ruimer dan de bron. Uitwerking in de FAQ hieronder, met link naar de RVO-pagina GACS.
Wanneer het past
Technische ruimte, opslag zonder werkplek, een afgesloten zaal alleen voor onderhoud, of een hal die aantoonbaar onder 15 °C of vorstvrij hangt.
Wanneer het niet past
Een werkplaats, lab of fabriekshal waar mensen werken en het klimaat de ruimte op comfort houdt. Open hal met servers én werkplekken telt als geheel.
Wat u moet kunnen laten zien
- Functiesplit op de plattegrond: verblijf, alleen onderhoud, of opslag zonder werkplek.
- Setpoints of ontwerptemperatuur onder 15 °C of vorstvrij, inclusief wie dat instelt.
- Typeplaatjes van de toestellen die wél verblijfsruimten bedienen, warmte en koude apart.
Tot 29 mei 2026: bijna-leegstaande delen
RVO (inhoud gecontroleerd 18 maart 2026) merkt op dat gebouwen of gebouwdelen waar (bijna) nooit iemand komt tot 29 mei 2026 officieel ook onder de GACS-plicht vielen. De wetgever is bezig die verplichting uit de wet te halen. Als die wijziging ingaat, vallen die delen er niet meer onder.
Overclaim dit niet. “Bijna niemand komt er” was tijdelijk scherp gesteld — geen automatische vrijstelling. Check de actuele RVO-pagina als uw case daarover gaat.
Wat u moet kunnen laten zien
- Welke gebouwdelen u als “bijna nooit iemand” beschouwt, en waarom (geen vaste werkplek, geen verblijf).
- De datum waarop u de RVO-tekst las, plus de zin die u volgt — geen mondelinge samenvatting.
- Het vermogen van die delen apart, zodat de som mét en zonder die delen herrekenbaar is.
Uitzondering claimen vs. drempel missen
Een verkeerde uitzondering is riskanter dan de eerlijke 290 kW-route. Haalt u ruimten uit de som die wél verblijf, klimaat en mensen hebben, dan lijkt de drempel lager dan hij is. Het bevoegd gezag — gemeente of omgevingsdienst, niet RVO — beoordeelt de feiten. Zie GACS-handhaving.
Blijft de hoogste som van warmte of koude ná correcte aftrek onder 290 kW, dan heeft u geen uitzonderingsverhaal nodig: u mist de drempel. Dat is de hoofdregel van de GACS-verplichting 2026. Twijfelt u? Reken eerst met de drempel-check. Tel alleen vermogen in verblijfsruimten, warmte en koude apart. Zonder kloppende vermogens- en verblijfsadministratie is een uitzondering geen dossier.