Kort antwoord: Een gebouw met (ook) woningen valt op dit moment buiten de GACS-plicht: volgens RVO en IPLO hoeven gebouwen met daarin (ook) woningen er niet aan te voldoen. Bij een VvE of bedrijfsverzamelgebouw zonder woningen kan de plicht wél gelden. Delen de eigenaren één installatie, dan telt het totale vermogen; heeft ieder een eigen installatie, dan wordt per installatie beoordeeld (IPLO).
Let op: IPLO meldt dat het ministerie kijkt naar een mogelijke wijziging van de uitzondering voor gebouwen met een gedeeltelijke woonfunctie. Wat nu geldt, kan dus later veranderen. Dit is geen juridisch advies; RVO en IPLO blijven leidend.
Overzicht per situatie
| Situatie | Wat de bronnen zeggen | Bron |
|---|---|---|
| Appartementengebouw of VvE met woningen | Uitgezonderd: gebouwen met daarin (ook) woningen hoeven niet te voldoen | RVO · IPLO criterium woonfunctie |
| Winkel of supermarkt met woningen erboven | Geen verplichting op gebouwniveau | IPLO voorbeeld 5 |
| Gebouw zonder woningen, meerdere eigenaren, één gezamenlijke installatie zonder fysieke scheiding | Totale nominale vermogen van de installatie telt | IPLO voorbeeld 1 |
| Zelfde, maar warmte per eigenaar geleverd via een afzonderlijk overdrachtspunt (zoals een afgifteset) | Kan warmtelevering zijn; beoordeling per eigenaar | IPLO voorbeeld 1 |
| Gebouw zonder woningen, ieder een eigen installatie (bijv. bakker, supermarkt, ijssalon) | Per installatie beoordeeld, vermogens niet opgeteld; plicht voor een installatie boven 290 kW | IPLO voorbeeld 2 |
| Gebouw zonder woningen, installatie tussen 70 en 290 kW | Nu niet op grond van vermogen; vanaf 1 januari 2030 grens 70 kW | RVO · IPLO voorbeeld 4 |
De tabel is een leeshulp op basis van RVO/IPLO (geraadpleegd 14 oktober 2026), geen juridisch advies.
Gebouw met woningen: nu buiten de plicht
RVO en IPLO zijn hier eenduidig: zit er een woning in het gebouw, dan geldt de GACS-plicht op dit moment niet. Dat geldt ook als het grootste deel van het gebouw winkel of kantoor is.
Gebouwen met daarin (ook) woningen hoeven niet te voldoen aan de GACS-verplichting.
Bron: RVO – Gebouwautomatiserings- en controlesysteem (GACS), gecontroleerd 25 september 2026
Het gebouw bevat geen woonfunctie. Gebouwen met daarin (ook) woningen zijn uitgezonderd van de GACS verplichting. Let op: voor gebouwen met een gedeeltelijke woonfunctie geldt geen GACS-verplichting. Het ministerie kijkt naar een mogelijke wijziging van deze uitzondering. Hierdoor kan de GACS-verplichting voor gebouwen met een gedeeltelijke woonfunctie in de toekomst veranderen.
Bron: IPLO – GACS-verplichting voor bestaande bouw
In een gebouw zit op de begane grond een supermarkt met daarboven woningen. Voor het bepalen of er een GACS-verplichting geldt, wordt gekeken naar het type gebouw. De verplichting geldt alleen voor gebouwen met uitsluitend utiliteitsfuncties. Een gebouw met een combinatie van woon- en utiliteitsfuncties valt daarom buiten de GACS-verplichting. Er geldt in deze situatie geen verplichting op gebouwniveau.
Bron: IPLO – GACS-verplichting voor bestaande bouw (voorbeeld 5)
Geen plicht betekent niet dat een gebouwbeheersysteem bij een VvE geen aandacht nodig heeft. Bij een collectieve installatie gaat het dan vooral om functioneren, beheer, eigendom van software en de kosten op lange termijn. Daarover: second opinion op een GBS-offerte voor uw VvE.
Meerdere eigenaren, één gezamenlijke installatie
Dit speelt bij een VvE of bedrijfsverzamelgebouw zonder woningen, bijvoorbeeld kantoorunits of bedrijfsruimtes met één centraal ketelhuis of één warmtepompinstallatie.
Stel, meerdere eigenaren in een gebouw maken gebruik van 1 gezamenlijke verwarmingsinstallatie. Er is geen sprake van een fysieke scheiding tussen de warmteopwekking en de gebouwinstallaties van de afzonderlijke eigenaren. De installatie verwarmt daarmee rechtstreeks het gebouw en functioneert als 1 systeem voor ruimteverwarming. Voor de GACS-verplichting wordt uitgegaan van het totale nominale vermogen van de installatie. Pas wanneer warmte via een afzonderlijk overdrachtspunt, zoals een afgifteset, aan de eigenaren wordt geleverd, kan sprake zijn van warmtelevering in plaats van ruimteverwarming. In dat geval vindt de beoordeling per eigenaar plaats.
Bron: IPLO – GACS-verplichting voor bestaande bouw (voorbeeld 1)
Worden meerdere ketels of warmtepompen samen in volgorde geregeld (cascade), dan tellen ze volgens IPLO-voorbeeld 3 als één installatie en worden de vermogens opgeteld.
Meerdere eigenaren, ieder een eigen installatie
In een gebouw zitten meerdere bedrijven, zoals een bakker, supermarkt en ijssalon, die elk eigenaar zijn van het eigen stuk gebouw en een eigen installatie gebruiken. Om te bepalen of er een GACS-verplichting geldt, wordt per installatie gekeken naar het vermogen. De installaties worden afzonderlijk beoordeeld en de vermogens worden niet bij elkaar opgeteld. Als het vermogen van een afzonderlijke installatie hoger is dan 290 kW, geldt voor die installatie een GACS-verplichting. Installaties met een lager vermogen vallen buiten de verplichting.
Bron: IPLO – GACS-verplichting voor bestaande bouw (voorbeeld 2)
Verwarming en koeling tellen volgens IPLO niet bij elkaar op: elk systeem wordt apart tegen de grens gehouden. Rekenen doet u met de drempel-check 290/70 kW.
Rekenvoorbeeld
Fictief voorbeeld (geen bestaand gebouw, alleen ter illustratie van de telregels):
Een bedrijfsverzamelgebouw zonder woningen heeft vier eigenaren. Er is één ketelhuis met twee ketels van elk 160 kW nominaal vermogen in cascade, zonder afgifteset per eigenaar. Volgens IPLO-voorbeeld 1 en 3 telt het totaal: 2 × 160 = 320 kW. Dat is meer dan 290 kW, dus de installatie valt nu al onder de GACS-plicht (als de overige criteria kloppen).
Variant: elke eigenaar heeft een eigen warmtepomp van 80 kW. Volgens IPLO-voorbeeld 2 wordt per installatie beoordeeld en niet opgeteld. In 2026 blijft elke installatie onder 290 kW. Vanaf 1 januari 2030 geldt volgens RVO de grens van 70 kW; 80 kW ligt daarboven.
Zelfde gebouw, maar met woningen op de bovenste verdieping: dan geldt volgens RVO en IPLO nu geen GACS-plicht op gebouwniveau.
Het nominale vermogen staat volgens IPLO normaal gesproken op het typeplaatje van het toestel; voor warmtepompen geldt EN 14511-4:2013.
Wie is plichtig bij meerdere eigenaren?
De bronnen richten de plicht tot de eigenaar van het gebouw. Hoe dat uitpakt bij appartementsrechten, een VvE of een gezamenlijke installatie, beschrijven RVO en IPLO op deze pagina’s niet. Leg daarom per gebouw vast wie eigenaar is van het gebouw(deel) en van de klimaatinstallatie, vóór u een traject start. Degero trekt daar geen juridische conclusie over.
Het bevoegd gezag spreekt altijd eerst de eigenaar van het gebouw op de verplichting aan. Het bevoegd gezag kan kijken naar het huurcontract om te kijken bij wie de verplichtingen liggen. Ook is mogelijk belangrijk wie eigenaar is van de klimaatinstallatie.
Bron: RVO – Gebouwautomatiserings- en controlesysteem (GACS), gecontroleerd 25 september 2026 (veelgestelde vragen)
Toezicht en handhaving liggen volgens IPLO bij de gemeente (college van burgemeester en wethouders). Meer: GACS-handhaving.
Wat een VvE- of vastgoedbeheerder nu kan doen
- Stel vast of er een woning in het gebouw zit. Zo ja, dan geldt nu geen GACS-plicht op gebouwniveau (RVO, IPLO).
- Breng de installatie in kaart. Eén gezamenlijke installatie, een overdrachtspunt zoals een afgifteset per eigenaar, of ieder een eigen installatie?
- Noteer het nominale vermogen. Per toestel van het typeplaatje; verwarming en koeling apart, cascade opgeteld. Reken met de drempel-check op 290 kW (nu) en 70 kW (vanaf 2030).
- Leg eigendom vast. Wie is eigenaar van gebouw(deel) en installatie?
- Volg de mogelijke wijziging. IPLO meldt dat het ministerie kijkt naar de uitzondering voor gebouwen met een gedeeltelijke woonfunctie. Degero meldt wijzigingen in M&R-nieuws zodra een officiële bron ze publiceert.
- Toets een offerte vóór de vergadering besluit. Ligt er een offerte voor regeltechniek of een GBS? Laat die onafhankelijk beoordelen via second opinion GBS-offerte voor VvE's.
Veelgestelde vragen
Moet een appartementengebouw of VvE met woningen een GACS hebben?
Nee, op dit moment niet. RVO: gebouwen met daarin (ook) woningen hoeven niet te voldoen aan de GACS-verplichting. IPLO: voor gebouwen met een gedeeltelijke woonfunctie geldt geen GACS-verplichting. IPLO meldt wel dat het ministerie kijkt naar een mogelijke wijziging van deze uitzondering. Dit is geen juridisch advies.
Geldt GACS voor een winkel of supermarkt met woningen erboven?
Nee. IPLO-voorbeeld 5: bij een supermarkt op de begane grond met daarboven woningen wordt gekeken naar het type gebouw. De verplichting geldt alleen voor gebouwen met uitsluitend utiliteitsfuncties, dus er geldt geen verplichting op gebouwniveau.
Wij delen met meerdere eigenaren één ketelhuis. Telt het totale vermogen?
Ja, als er geen fysieke scheiding is tussen de warmteopwekking en de gebouwinstallaties van de eigenaren. IPLO-voorbeeld 1: de installatie functioneert dan als één systeem voor ruimteverwarming en er wordt uitgegaan van het totale nominale vermogen. Wordt warmte via een afzonderlijk overdrachtspunt, zoals een afgifteset, per eigenaar geleverd, dan kan sprake zijn van warmtelevering en vindt de beoordeling per eigenaar plaats.
Elke eigenaar in ons bedrijfsverzamelgebouw heeft een eigen installatie. Tellen we op?
Nee. IPLO-voorbeeld 2: de installaties worden afzonderlijk beoordeeld en de vermogens niet bij elkaar opgeteld. Is een afzonderlijke installatie groter dan 290 kW, dan geldt voor die installatie een GACS-verplichting; installaties met een lager vermogen vallen erbuiten.
Wie is plichtig als het gebouw meerdere eigenaren heeft?
RVO en IPLO richten de plicht tot de eigenaar van het gebouw. RVO noemt bij huur ook dat het mogelijk belangrijk is wie eigenaar is van de klimaatinstallatie. Hoe dat bij appartementsrechten en een VvE juridisch uitpakt, beschrijven RVO en IPLO op deze pagina’s niet. Leg vast wie eigenaar is van het gebouw en van de (gezamenlijke) installatie; Degero trekt daar geen juridische conclusie over.
Verandert er iets in 2030 voor bedrijfsverzamelgebouwen?
Ja. RVO: vanaf 1 januari 2030 is een GACS ook verplicht in alle utiliteitsgebouwen met verwarmings- of airconditioningssystemen van meer dan 70 kW. IPLO noemt bij voorbeeld 4 dezelfde verlaging naar 70 kW. De uitzondering voor gebouwen met woningen geldt nu nog; IPLO meldt dat het ministerie naar een mogelijke wijziging kijkt.
Bronnen
- RVO – Gebouwautomatiserings- en controlesysteem (GACS), gecontroleerd 25 september 2026
- IPLO – GACS-verplichting voor bestaande bouw (criteria en voorbeelden 1 t/m 5, geraadpleegd 14 oktober 2026)
- Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), artikel 3.145 · wetten.overheid.nl
Geen juridisch advies. RVO en IPLO blijven leidend. Bijgewerkt: 14 oktober 2026.
Verder lezen
Wat is GACS? · GACS-verplichting 2026 · GACS-uitzonderingen · GACS 70 kW in 2030 · Drempel-check · GACS-handhaving · GACS in de zorg · GACS voor scholen · Wie is verantwoordelijk voor GACS? · Second opinion GBS VvE · Contact