Kort antwoord: Krijgt u geen nieuwe of zwaardere aansluiting, of wilt u verduurzamen met een warmtepomp of laadpalen? RVO noemt energiesturing als eerste oplossingsrichting: met een energiebeheersysteem verbruik verschuiven en processen die veel energie vragen tijdelijk uitzetten om pieken te verminderen. In een utiliteitsgebouw zit een deel van die sturing vaak al in het gebouwbeheersysteem (GBS): tijdprogramma’s, opstartvolgorde en setpoints. Breng dus eerst uw piekmomenten in kaart en kijk wat de bestaande regeling kan, vóór u een zwaardere aansluiting, batterij of nieuw systeem bestelt.
Bijgewerkt: · Bronnen: RVO, Netbeheer Nederland, ACM. Geen juridisch advies.
Wat speelt er voor utiliteitsgebouwen?
- Wachtlijst. Bij de regionale netbeheerders stonden op 30 juni 2026 15.498 aanvragen voor afname op de wachtlijst, samen 9.986 MW (eind 2025: 15.154 aanvragen, 9.305 MW). Bron: Netbeheer Nederland, 5 oktober 2026.
- Ook kleine aansluitingen. Een kleine aansluiting is tot en met 3x80 ampère. Vanaf 1 juli 2026 reserveren netbeheerders daarvoor geen ruimte meer; bij een nieuwe of zwaardere aansluiting kunt u op een wachtlijst komen. Bron: RVO.
- Eén wachtlijst. Sinds 1 juli 2026 staan groot- en kleinverbruikers op één integrale wachtlijst, behandeld volgens het prioriteringskader van de ACM. Bron: Netbeheer Nederland.
- Per regio anders. RVO verwijst naar de capaciteitskaart om de situatie in uw gebied te zien.
- Drukke uren. RVO: vaak is het druk op het elektriciteitsnet tussen 16:00 en 21:00 uur.
Voor een gebouweigenaar betekent dit vooral: plannen voor een warmtepomp, elektrische koeling, laadpleinen of uitbreiding kunnen vastlopen op de aansluiting. Het loont dan om eerst te weten hoe hoog uw eigen piek is en waar die vandaan komt.
Welke oplossingen noemt RVO?
RVO vat onderzochte oplossingen samen in zeven richtingen. RVO schrijft erbij dat veel ervan bedoeld zijn voor ondernemers met een grote aansluiting.
| Oplossingsrichting (RVO) | Wat het is | Rol van de gebouwregeling |
|---|---|---|
| Energiesturing | Met een energiebeheersysteem het verbruik van apparaten aanpassen; bijvoorbeeld laadpalen laden als er veel zonne-energie is, of processen die veel energie vragen tijdelijk uitzetten om pieken te verminderen. | Direct: tijdprogramma’s, opstartvolgorde en setpoints zitten vaak in het GBS. Zie ook EBS, EMS of GACS. |
| Opslag | Overschotten opslaan in een batterij, vooral bij eigen zonnepanelen of windturbines. | Indirect: de batterij moet samenwerken met wat het gebouw op dat moment vraagt. |
| Conversie | Overschotten aan elektriciteit omzetten naar bijvoorbeeld warmte of waterstof. | Bij warmte: buffer en regeling bepalen wanneer de opwekker draait. |
| Capaciteitsbeperkend contract (CBC) | Verbruik flexibel aanpassen aan de beschikbare netcapaciteit, tegen een financiële vergoeding. | Alleen haalbaar als installaties aantoonbaar terug kunnen schakelen zonder comfort- of procesproblemen. |
| Cable pooling | Meerdere opwekbronnen op één netaansluiting. | Vooral relevant voor opwek, minder voor de gebouwregeling. |
| Directe lijn | Opgewekte stroom direct leveren aan een grootverbruiker in de buurt. | Verbruiksprofiel moet passen bij het opwekprofiel. |
| Energiehub / groepscontract | Met meerdere bedrijven een gezamenlijk contractvermogen afspreken en samen sturen op opwek en verbruik. | Elk gebouw moet zijn deel van de sturing kunnen leveren en meten. |
Bron: RVO – Oplossingen bij netcongestie voor bedrijven. Kolom “rol van de gebouwregeling” is Degero-praktijk, geen RVO-tekst.
Wat u in de bestaande regeling nakijkt
Dit is een praktische lijst vanuit de meet- en regeltechniek in utiliteit. Geen beloofde besparing en geen vaste volgorde; welke punten tellen, hangt af van uw gebouw en meters.
- Meet eerst. Vraag de kwartierwaarden van uw aansluiting op bij netbeheerder of leverancier, of haal ze uit de eigen hoofdmeter. Zoek de hoogste momenten en de dagen waarop ze vallen.
- Koppel de piek aan installaties. Typische kandidaten in utiliteit: luchtbehandelingskasten die tegelijk opstarten, koelmachines, elektrische naverwarming of bijverwarming, warmtepompen met elektrisch element, keukens en laadpalen.
- Kijk naar opstarten. Starten ventilatie, koeling en verwarming op hetzelfde kloktijdstip? Gespreid starten of een optimale start in het GBS kan de gelijktijdigheid verlagen.
- Kijk naar tijdprogramma’s en setpoints. Draaien installaties buiten gebruikstijd, of vechten verwarming en koeling tegen elkaar? Dat kost energie en soms piekvermogen.
- Kijk wat te begrenzen is. Kan het GBS of de laadinfrastructuur een elektrisch element blokkeren of het laadvermogen terugregelen als de totale afname hoog is? Dat vraagt een meetsignaal van de hoofdmeter in de regeling.
- Leg vast wat u verandert. Noteer wijziging, datum en reden, en vergelijk de kwartierwaarden daarna. Zonder nameting weet u niet of de piek echt lager is.
Verdieping: monitoring en targeting, GBS-optimalisatie en Priva-regeling optimaliseren.
Contractvormen met de netbeheerder
- Capaciteitssturings- en capaciteitsbeperkingscontracten. Op 30 juni 2026 waren 375 contracten voor afname en 394 voor invoeding actief, samen circa 4,4 GW gecontracteerd flexibel vermogen (Netbeheer Nederland).
- Alternatieve transportrechten. De ACM introduceerde het tijdsduurgebonden transportrecht (landelijk hoogspanningsnet, minimaal 85% van de uren per jaar) en het tijdsblokgebonden transportrecht (regionale netten, binnen afgesproken tijdsblokken), met een lager nettarief (ACM).
- GOPACS Auctions. Sinds 13 oktober 2026 publiceren netbeheerders hun behoefte aan flexibel vermogen openbaar; congestiemanagementdienstverleners (CSP’s) en hun grootzakelijke klanten kunnen een bod doen (Netbeheer Nederland). Zie ook ons nieuwsbericht GOPACS Auctions live.
- Tijdsafhankelijke nettarieven. De ACM stelt voor dat grootverbruikers op regionale netten vanaf 1 januari 2028 tijdsafhankelijke tarieven betalen, en bedrijven met een kleine aansluiting vanaf 1 januari 2029 (ACM, 8 oktober 2026). Dit zijn ontwerpbesluiten.
Netcongestie en GACS
Valt uw gebouw onder de GACS-plicht (sinds 1 januari 2026 utiliteit met verwarming of airconditioning boven 290 kW; vanaf 1 januari 2030 boven 70 kW, volgens RVO), dan moet u al aantoonbaar monitoren, analyseren en opvolgen. Dezelfde meetdata helpt bij het begrijpen van uw elektrische piek. Check eerst de drempel-check; voor het dossier zie GACS-bewijsdossier.
Voor wie
- Eigenaren van kantoren, scholen, zorggebouwen en bedrijfspanden die willen verduurzamen of uitbreiden en op de aansluiting stuiten;
- facility managers en technisch beheerders die moeten uitzoeken wat de installatie kan terugschakelen;
- vastgoedbeheerders die per pand willen weten waar de piek zit, zonder merkdwang.
Niet bedoeld als consumentenadvies voor woningen. Degero verkoopt geen hardware en werkt merkvrij.
Veelgestelde vragen
Wat is netcongestie?
Volgens RVO is netcongestie overbelasting van het elektriciteitsnet. Het ontstaat doordat op het ene moment veel elektriciteit wordt opgewekt en op het andere moment veel wordt verbruikt. Gevolg: een netbeheerder kan u soms geen nieuwe of grotere aansluiting geven.
Geldt netcongestie ook voor een gebouw met een kleine aansluiting?
Ja. RVO: een kleine aansluiting is tot en met 3x80 ampère. Vanaf 1 juli 2026 reserveren netbeheerders geen ruimte meer voor klanten met een kleine aansluiting. Vraagt u daarna een nieuwe of zwaardere aansluiting aan, dan kunt u op een wachtlijst komen.
Kan mijn bestaande gebouwbeheersysteem helpen bij netcongestie?
Vaak deels. RVO noemt energiesturing met een energiebeheersysteem: verbruik verschuiven en grote verbruikers tijdelijk uitzetten om pieken te verminderen. Een GBS stuurt in utiliteit meestal al ventilatie, verwarming, koeling en tijdprogramma’s. Of het ook op vermogen kan sturen, hangt af van de regelaars, meters en programmering in uw gebouw. Dat is per gebouw uit te zoeken.
Wat is een capaciteitsbeperkend contract (CBC)?
RVO: met een capaciteitsbeperkend contract past u uw elektriciteitsverbruik flexibel aan op basis van de beschikbare capaciteit op het net. In ruil voor een financiële vergoeding vermindert u uw verbruik op momenten van piekbelasting.
Wat zijn alternatieve transportrechten?
De ACM introduceerde het tijdsduurgebonden transportrecht (landelijk hoogspanningsnet van TenneT, recht op transport gedurende minimaal 85% van de uren per jaar) en het tijdsblokgebonden transportrecht (regionale netten, transport binnen afgesproken tijdsblokken). Wie zo’n recht gebruikt, betaalt volgens de ACM een lager nettarief.
Krijgt mijn gebouw voorrang op de wachtlijst?
Dat hangt af van de functie. RVO noemt dat sommige maatschappelijke projecten een hogere plek op de wachtlijst krijgen, zoals defensie, woningbouw en ziekenhuizen. Netbeheer Nederland meldt dat groot- en kleinverbruikers sinds 1 juli 2026 op één integrale wachtlijst staan, behandeld volgens het prioriteringskader van de ACM. Uw netbeheerder beslist.
Wat doet Degero wel en niet bij netcongestie?
Degero kijkt merkvrij naar de technische kant: welke installaties uw piek veroorzaken en wat de bestaande regeling en het GBS kunnen sturen. Degero verkoopt geen hardware, batterijen of laadpalen en sluit geen contracten met de netbeheerder namens u. Een aanvraag of contract regelt u met uw netbeheerder. Geen juridisch advies.
Volgende stap
Wilt u weten welke installaties uw piek bepalen en wat uw bestaande GBS daaraan kan doen, vóór u een zwaardere aansluiting of nieuw systeem aanvraagt? Degero kijkt mee aan uw kant van de tafel.
Bronnen
- RVO – Oplossingen bij netcongestie voor bedrijven (gecontroleerd 15 september 2026)
- RVO – Wat betekent netcongestie voor uw bedrijf met een kleine aansluiting? (gecontroleerd 8 oktober 2026)
- RVO – Wegwijzer voor ondernemers: wat kunt u doen bij netcongestie?
- Netbeheer Nederland – Slimmer netgebruik wint terrein (5 oktober 2026)
- Netbeheer Nederland – Netbeheerders lanceren GOPACS Auctions (13 oktober 2026)
- ACM – Codebesluit alternatieve transportrechten (19 juli 2024)
- ACM – Voorstel tijdsafhankelijke nettarieven (8 oktober 2026)
- Netbeheer Nederland – Capaciteitskaart elektriciteitsnet
- RVO – Gebouwautomatiserings- en controlesysteem (GACS)
Feiten en cijfers komen letterlijk uit de genoemde bronnen (gecontroleerd 16 oktober 2026). De nakijklijst is Degero-praktijk, geen wettelijke eis. Geen prijzen en geen juridisch advies.
Verder lezen
Nieuws: 4,4 GW flexibel vermogen · Nieuws: tijdsafhankelijke nettarieven · Nieuws: Cross Operator-afroepen · Gebouwbeheersysteem · Monitoring en targeting · GBS-optimalisatie · Meet- en regeltechniek · M&R-nieuws